Binnen de voedselveiligheid ligt de focus vaak op bekende bacteriën zoals Salmonella, Listeria of E. coli. Er is echter een relatief onbekende boosdoener die de laatste jaren vaker de kop opsteekt: Cyclospora cayetanensis. Deze parasiet vormt een uniek risico dat vraagt om specifieke beheersmaatregelen.
De Verenigde Staten kampen op het moment van schrijven (juli 2026) met een van de grootste Cyclospora-uitbraken uit de geschiedenis en de oorzaak is nog niet bekend. Cyclospora-uitbraken vertonen in de VS sinds 2015 een duidelijke stijgende lijn.
Eerdere grootschalige uitbraken in de periode 2018-2023 werden in Noord-Amerika en het Verenigd Koninkrijk direct gelinkt aan kant-en-klare gemengde salades, verse basilicum, verse koriander, sugarsnaps en geïmporteerde frambozen uit Latijns-Amerika. Uitbraken in Europa zijn tot nu toe zeldzaam.
Wat is Cyclospora cayetanensis?
Cyclospora cayetanensis is een microscopisch kleine, eencellige parasiet. Het is dus geen bacterie en geen virus. De parasiet kan zich alleen in de mens vermenigvuldigen.
Besmetting van voedsel of water gebeurt via menselijke ontlasting. De parasiet is na uitscheiding niet direct besmettelijk. De sporen hebben dagen tot weken in de buitenlucht nodig om te rijpen.
Besmetting van mens op mens (zoals bij het norovirus) komt daardoor in de praktijk nauwelijks voor. De besmetting vindt nagenoeg altijd plaats bij de bron (de teelt).
Risicoproducten
De parasiet lift mee op rauw geconsumeerde producten die met verontreinigd water zijn geïrrigeerd of gewassen.
Risicoproducten zijn verse kruiden (vooral koriander), verschillende soorten sla en zacht fruit (frambozen, bramen, aardbeien).
Hoewel de parasiet van nature voorkomt in (sub)tropische gebieden (zoals Centraal- en Zuid-Amerika, Zuidoost-Azië), reist hij via de wereldwijde import moeiteloos mee naar Europa.
Symptomen
Het eten van met Cyclospora besmet voedsel leidt tot de darminfectie cyclosporiasis. Het gevolg is hevige diarree die weken tot zelfs maanden kan aanhouden, vaak gepaard met extreme vermoeidheid, misselijkheid en gewichtsverlies.
Voor gezonde volwassenen is de infectie zeer uitputtend. Voor kwetsbare groepen (ouderen, jonge kinderen en mensen met een verzwakt immuunsysteem) kan het leiden tot ernstige uitdroging en langdurige gezondheidsschade.
Waarom wassen niet helpt
In de keuken is het niet mogelijk om Cyclospora van producten af te wassen. De sporen zijn namelijk kleverig en hechten zich vast aan de microscopische oneffenheden van bladsla en kruiden. Wassen met water vermindert het aantal sporen nauwelijks.
De parasiet is bovendien ongevoelig voor chlooroplossingen en de meeste andere desinfectiemiddelen die in de voedselindustrie zijn toegestaan.
Het enige dat in werkt tegen Cyclospora, is verhitting (koken, bakken, pasteuriseren). Bij rauwe verwerking is het risico dus erg hoog.
De sleutel ligt dus volledig bij preventie en ketenbewaking. Koop risicoproducten (verse kruiden, sla, zacht fruit) daarom uitsluitend via gecertificeerde leveranciers.
Voorkom daarnaast kruisbesmetting. Een besmette partij sla kan via snijplanken, messen of handen andere rauwe producten besmetten.